اینترنت و آسیب های روانی

اینترنت و آسیب های روانی
دسته بندی: 
خودیاری

به نام هستی بخش

 

اینترنت و آسیب های روانی

رامین کریمی

این مقاله در روزنامه همشهری برای نخستین بار به چاپ رسیده است

 

مقدمه

جهان از ریزترین ذراتش که تا به حال بشر توان دیدن آن را یافته تا دورترین کهکشان ها، نمونه بارزی از حرکت و پویایی است.پویایی نیاز به خلاقیت دارد. روزگاری پدران ما این خلاقیت را در رادیوهای ترانزیستوری شاهد بودند و امروز ما در دنیای دیجیتال. شاید هم فردا فرزندان ما در دنیای پرتوهای عجیب و غریب.

آنچه موجب تمایز میان عصر حاضر با سایر برگ های تاریخ زندگی بشر گردیده، فن آوری و تبادل اطلاعات می باشد.و دنیای دیجیتال توان تبادل اطالاعات را بسیار افزایش داده است.

اینترنت جز فضایی مجازی چیز دیگری نیست.فضایی پر از خالی ! اما همین دنیای مجازی آنقدر توانمند و انعطاف پذیر هست که  ما را به آسانی با گل فروشی سر خیابان، فست فود های بی محتوا و پر زرق و برق سطح شهر،مدرسه بچه ها، سایتهای خبری و . . . وصل می کند.چه کسی فکر می کرد روزی فرا برسد که تنها با کلیک چند گزینه بتوان نامه ای را از یک نیمکره به نیمکره دیگر زمین آن هم در زمانی در حد دقیقه ارسال نمود؟ یا باقالی پلو با گوشت را از رستورانی در سطح شهر سفارش داد ؟!

 

اینترنت از دیدگاه یک کاربر

اینترنت برای من به عنوان یک کاربر نیمه حرفه ای که دست کم ۶۰ درصد کارهایم با رایانه انجام می شود،کاربردهای فراوانی دارد.مرا از آخرین داده ها و نتایج پژوهش های علمی آگاه می کند،دوستان قدیمی ام را به من دوباره نزدیک کرده، باعث شده دوستان زیادی از سراسر جهان پیدا کنم،سایت های هنری مورد علاقه ام را ببینم و حتی کتاب هایی را که مایل به ترجمه آنها هستم را می توانم پیش از خرید بازبینی کنم. اما مساله به همین جا پایان نمی پذیرد. . . .

 

آسیب شناسی روانی و اینترنت

از زمانی که راهنمای تشخیصی- آماری اختلال های روانی ، ویرایش تجدید نظر شده چهارم (DSM 4 TR  ) در سال ۲۰۰۰ به چاپ رسید ، بحث پیرامون گنجاندن طبقه ای از اختلال های روانی با نام اختلال های سایبر قوت یافته است.پیش بینی های انجمن روانشناسی آمریکا به عنوان ناشر و گردآورنده این راهنمای معتبر تشخیصی- آماری این است که در طی ده سال آینده با توجه به حجم کاربرد اینترنت و رایانه ها می توان در DSM5 و توسط علم روانشناسی به یافته ها و نتایج پژوهشی برای اعتبار بخشیدن به این طبقه از اختلال ها دسترسی پیدا کرد.

سایبر واژه ای است که برگردان آن به فارسی کمی مبهم است.سایبر یعنی علم فرمان.یعنی هوش مصنوعی و شاید از نظر اهل فن یعنی دنیای صفر و یک.

شاید کسانی را دیده باشید که همیشه در اینترنت در حال پرسه زدن هستند.گاهی دیگران را آزار می دهند- مثلا با هک کردن یا چک کردن پی در ِ آنها، یا خودشان را آزار می دهند مثلا با بررسی پیاپی صندوق پست الکترونیکی یا بررسی وسواسگونه و اجباری سایت های غیر اخلاقی و اصطلاحا هرزه نگری. روز ی پزشکی به من گفت : در زندگی به چند چیز علاقه دارم : اینترنت، تلفن همراه، ماهواره های مخابراتی و پزشکی.شاید در مورد این دوست،جا به جایی نقش های زندگی در اثر کاربرد و وابستگی بیش از اندازه به دنیای مجازی اتفاق افتاده باشد.

اختلال های روانی ناشی از کاربرد نادرست اینترنت

 

۱-وسواس های فکری عملی

از ویژگی های برجسته وسواس،عدم توانایی مهار رفتارها یا اندیشه های خاص است.برای مثال فردی که وسواس شست و شو دارد، نمی تواند میل به شست وشو را کنترل کرده و گاهی تا ساعت ها مشغول شستن دست ها می شود.یا فردی که وسواس فکری دارد ساعت ها در رختخواب مشغول به هم بافتن آسمان و ریسمان است. اگر از فرد وسواسی بخواهیم عمل یا فکر وسواسی اش را کنار بگذارد دچار اضطراب شدیدی خواهد شد.

این اختلال را می توان در بررسی کردن های پی در پی پست الکترونیک ( وسواس عملی) یا دل نگرانی از آن لاین نشدن یک دوست ( وسواس فکری ) مشاهده کرد.

۲- هرزه نگری

پیشرفت ها و دگرگونی های زندگی بشری امروزه شتاب زیادی گرفته است.گام هایی را که عکاسی نگاتیو در طی صد سال آرام آرام برداشت، عکاسی دیجیتال در پنج سال به تندی برداشته است.اگرچه دانه های نقره روی فیلم عکاسی هیچگاه در مقابل پیکسل های یک عکس دیجیتال کم نخواهد آورد...

امروز به روز شدن فن آوری ها با سرعت زیادی صورت می پذیرد.در این میان اینترنت نه تنها توانسته در مدتی کوتاه عادت های خرید کردن،داده پردازی،تجارت و به طور کلی سطح زندگی ما را دچار دگرگونی کند، اصول و باورهای اخلاقی و حتی رفتار جنسی ما را هم دستخوش تغییر کرده است.کنترل والدین بر فرزندان به واسطه کمبود آگاهی        والدین از رایانه ها و از سویی دیگر دسترسی آسان به انواع و اقسام سایت های غیر اخلاقی تنهابه اندازه زمان لازم برای تایپ یک   http://www.............. ، موجب شده که سواستفاده از اینترنت کم کم رنگ و روی اختلال به خود بگیرد.

اگرچه هرزه نگری یک کژکاری جنسی با تاریخچه طولانی است اما اینترنت اقدام به آن را آسان تر ساخته است.این کژکاری اغلب خود سرآغازی جهت ابتلا به سایر اختلال های جنسی مانند آزارگری، آزارخواهی ، همجنس گرایی، انزال زودرس و . . . شناخته می شود.

۳-آزارگری

آزارگری را شاید بتوان رفتار ضد اجتماعی در دنیای سایبر نام نهاد.آیا تا به حال به واژه SPAM  – هرزنامه- که مثل مور و ملخ از دیوار صندوق های پست الکترونیکی بالا می روند برخورد کرده اید؟

SPAM ها را امروزه اغلب اهالی دهکده جهانی به عنوان یک مزاحم می شناسند. حال اگر  فردی مثل یک اسپم مزاحم خلوت شما در دنیای سایبر شود در واقع به آزارگری سایبرنتیک پرداخته است.

 

نتیجه گیری

به طور کلی دانش ما از آسیب های روانی ناشی از اینترنت هنوز به بازپروری و رشد و گسترش نیاز دارد.چرا که پژوهش ها و گزارش های تدوین شده و رسمی در این رابطه هنوز به سرعت سایر زمینه ها انجام و منتشر نمی شوند یا هنوز در مراحل اجرا قرار دارند.آنچه در این جا بیان گردید،پیش فرض هایی است که برای راهنمای تشخیصی آماری اختلال های روانی در نظر گرفته شده و توسط محافل علمی مطرح گردیده است.به یقین این طبقه بندی اولیه دستخوش دگرگونی هایی شده و طبقات تشخیصی فراوانی به آن اضافه خواهد شد و هر طبقه ای از اختلال های روانی هم نیازمند برنامه ریزی های درمانی خاص خود است.این درمان هاشامل رواندرمانی و دارو درمانی است. که باید با ظرافت زیادی توسط متخصصین بهداشت روانی برای فرد به کار گرفته شود تا ارزش درمانی آن حفظ شود.

 

پیشگیری

هزینه پیشگیری در بعد کلان بودجه های پژوهشی دولتی و در بعد خرد ، رعایت کردن نکات ایمنی توسط خود فرد می باشد. برای جلوگیری از بروز هر نوع اختلال روانی و رفتاری ناشی از سوکاربرد اینترنت به موارد زیر توجه کنید :

۱-ورود و خروج تان در اینترنت را تحت نظر گرفته و از میزان آن اطلاع پیدا نمائید.

۲-اگر بیش از ماهی ۲۰ ساعت به اینترنت وصل می شوید بی آنکه کار خاصی جز پرسه زدن و چت کردن داشته باشید می بایست از تعداد این ساعت ها کم کم بکاهید تا در یک برنامهزمانبندی سه ماهه دست کم نیمی از این زمان را کم کنید.

۳-از اینترنت برای فعالیت های مفید مانند بررسی سایت های فرهنگی یا علمی هم استفاده کنید. اینترنت بیشتر جنبه کاری و تسهیل گری دارد تا تفریح و وقت گذرانی

۴- بیشتر از روزی دو بار ایمیل و فهرست دوستان تان را چک نکنید.

۵-مزاحم دیگران نشده و حریم خصوصی آنها را زیر پا نگذارید.

۶-برای همیشه دور سایت های غیر اخلاقی را خط بکشید.

 

 

شاد باشید

رامین کریمی

روانشناس . استاد دانشگاه

اگر این مطلب برایتان جالب بود آن را روی شبکه های اجتماعی خود به اشتراک بگذارید